Światowy Dzień Serca: Geny i czynniki ryzyka, które mogą zaskoczyć młodych

29 września przypada Światowy Dzień Serca, który stanowi doskonałą okazję do zwrócenia uwagi na działania profilaktyczne w zakresie chorób układu sercowo-naczyniowego oraz na czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia. Choć powszechnie uważa się, że zawały serca dotyczą głównie osób starszych, coraz częściej dotykają również młodsze pokolenie. U młodych ludzi istotną rolę odgrywają nie tylko styl życia, dieta czy aktywność fizyczna, ale także czynniki genetyczne, które mogą zwiększać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych od najmłodszych lat.

Znaczenie historii rodzinnej

Eksperci podkreślają, że szczególną uwagę należy zwrócić na osoby, w których rodzinach choroby sercowo-naczyniowe pojawiały się w młodym wieku. W takich przypadkach konieczne jest nie tylko monitorowanie klasycznych czynników ryzyka, ale także analiza parametrów mogących wskazywać na indywidualne predyspozycje do chorób układu krążenia.

Nieoczekiwane zagrożenie dla młodych

Zawał serca u młodej osoby może wydawać się zaskakujący. Brak nadwagi, aktywny tryb życia czy prawidłowe ciśnienie tętnicze nie zawsze gwarantują niskie ryzyko. Czynniki genetyczne oraz zaburzenia gospodarki lipidowej mogą odgrywać kluczową rolę, mimo że nie są widoczne na pierwszy rzut oka.

Rola lipoproteiny(a) w ocenie ryzyka

W ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego coraz większe znaczenie przypisuje się lipoproteinie(a), znanej jako Lp(a). Jest to cząsteczka tłuszczowo-białkowa, przypominająca LDL, jednak zawiera dodatkowy składnik – apolipoproteinę(a), która przyczynia się do rozwoju miażdżycy.

Podwyższone stężenie Lp(a) może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, takich jak miażdżyca tętnic, zawał serca czy udar mózgu, nawet u osób bez klasycznych czynników ryzyka. Geny mają tu duże znaczenie — dieta i aktywność fizyczna mogą jedynie w ograniczony sposób wpływać na jej poziom.

Znaczenie genów w poziomie Lp(a)

Poziom lipoproteiny(a) pozostaje względnie stały przez całe życie, a na jego wysokość największy wpływ mają geny. Dlatego warto, aby każdy, zwłaszcza z obciążeniem rodzinnym, przynajmniej raz oznaczył poziom Lp(a). Mimo że wynik podwyższony nie oznacza bezpośrednio choroby, stanowi istotny sygnał ostrzegawczy.

Interpretacja wyników i działania prewencyjne

Interpretując wyniki Lp(a), należy pamiętać, że laboratoria mogą stosować różne metody pomiaru. Wartości poniżej 30 mg/dl uznaje się za niskie, 30–50 mg/dl za pośrednie, a powyżej 50 mg/dl mogą wskazywać na zwiększone ryzyko. Wyniki te powinny być analizowane w kontekście całego profilu ryzyka pacjenta.

Podstawą działań prewencyjnych jest regularne kontrolowanie profilu lipidowego, zwłaszcza w rodzinach z historią chorób sercowo-naczyniowych. Warto także rozważyć oznaczenie Lp(a), szczególnie gdy w rodzinie występowały choroby serca w młodym wieku.

Program „Moje Zdrowie”, finansowany przez NFZ, oferuje rozszerzony pakiet badań, który obejmuje również oznaczenie poziomu lipoproteiny(a), co może pomóc w wczesnym wykryciu zagrożeń.

Źródło: Starostwo Powiatowe w Drawsku Pomorskim