Stary Rynek

Stary Rynek w Poznaniu to kwadratowy plac o boku 141 metrów, wytyczony w połowie XIII wieku jako centrum lokacyjnego miasta. Dziś to tętniące życiem serce Poznania, gdzie spotykają się mieszkańcy i turyści, a kolorowe kamienice tworzą jedną z najładniejszych starówek w kraju. Co wyróżnia to miejsce? Renesansowy ratusz ze słynnymi koziołkami, kilka ciekawych muzeów i atmosfera, która zmienia się z porami roku – latem pełno ogródków restauracyjnych, zimą świąteczne iluminacje.

To trzeci co do wielkości historyczny rynek w Polsce, ustępujący tylko krakowskiemu i wrocławskiemu.

Historia placu – od targowiska do salonu miasta

Przez wieki Stary Rynek był przede wszystkim miejscem handlu. Funkcjonowały tu targi chlebowe, rzeźnicze, winiarskie, rybne i garncarski. Swoje stoiska mieli budnicy (stąd nazwa kolorowych domków przy ratuszu), szewcy, garbarze i kuśnierze. Przez plac przechodziły szlaki handlowe łączące Europę Zachodnią z Wschodem, więc nie brakowało kramów z towarem przeznaczonym na handel zagraniczny.

Początkowo wszystkie budynki były drewniane. Dopiero w XIV wieku, po specjalnym przywileju od Władysława Jagiełły, zaczęły pojawiać się kamienne kamienice. Swój obecny charakter rynek otrzymał w XV wieku, choć wygląd fasad to głównie efekt odbudowy po zniszczeniach z 1945 roku.

Po II wojnie światowej miejsce straciło swoją handlową funkcję. Zamiast straganów pojawiły się muzea, galerie i restauracje. Dopiero w latach 90. XX wieku Stary Rynek znów zaczął tętnić życiem – pojawiły się pierwsze ogródki restauracyjne, a plac stał się głównym punktem spotkań.

Z każdej ze ścian placu wychodzą trzy ulice, z czego dwie skrajne z narożników. Ten układ z XIII wieku przetrwał do dziś praktycznie bez zmian.

Co zobaczyć na Starym Rynku w Poznaniu

Centrum placu zajmuje renesansowy ratusz z połowy XVI wieku, dzieło włoskiego architekta Jana Baptysty Quadro. To najważniejszy budynek – nie tylko ze względu na architekturę, ale przede wszystkim przez koziołki. Mechaniczne figurki trykają się każdego dnia o godzinie 12:00, a pod ratuszem zbiera się tłum turystów z aparatami. Zegar z koziołkami zainstalowano w 1551 roku i od tamtej pory są symbolem miasta.

W ratuszu mieści się Muzeum Historii Miasta Poznania. Można zajrzeć do renesansowych wnętrz, zobaczyć Salę Renesansową z bogatymi dekoracjami i dowiedzieć się więcej o dziejach Poznania.

Przy ratuszu stoją kolorowe Domki Budnicze – małe, wąskie kamieniczki, które kiedyś należały do budników zajmujących się obróbką drewna. Dziś to najchętniej fotografowany fragment rynku, szczególnie wieczorem gdy włącza się iluminacja.

Wokół placu znajduje się kilka innych muzeów. W pobliżu działa Wielkopolskie Muzeum Wojskowe, Muzeum Instrumentów Muzycznych (jedno z ciekawszych w kraju – można zobaczyć instrumenty z różnych epok) oraz Galeria Miejska Arsenał. Nieco dalej, ale wciąż w zasięgu spaceru, są Muzeum Archeologiczne i Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza.

Kamienice i architektura

Rynek otaczają kamienice reprezentujące różne style – od gotyku po modernizm. Większość fasad to rekonstrukcja z lat powojennych, ale wykonana z dbałością o detale. Kamienice są wąskie (7-8 metrów szerokości) i głębokie (35-43 metry), co wynika z dawnego systemu działek budowlanych.

Warto zwrócić uwagę na Pałac Działyńskich pod numerem 78 czy kamienicę nr 59/60, gdzie dziś mieści się Centrum Informacji Turystycznej. Każda z kamienic ma swoją historię – niektóre należały do kupców, inne do rzemieślników czy lekarzy.

W 1781 roku kamienicę nr 60 kupił grecki handlarz winem Dymitr Kałuba, który utrzymywał bliskie stosunki z rodziną Żupańskich z sąsiednich kamienic.

Wydarzenia i atmosfera przez cały rok

Stary Rynek żyje intensywnie o każdej porze roku. Latem plac wypełniają ogródki restauracyjne – można usiąść z kawą lub piwem i obserwować tłumy turystów. W czerwcu odbywa się Jarmark Świętojański z kilkudziesięcioma kramami oferującymi rękodzieło, ekologiczną żywność i antyki. Towarzyszą mu festiwale i koncerty.

Zimą pojawia się Betlejem Poznańskie – jarmark bożonarodzeniowy z iluminacjami, choinką i straganami ze świątecznymi smakołykami. Organizowany jest też Międzynarodowy Festiwal Rzeźby Lodowej. Wiosną i jesienią odbywają się różne imprezy kulturalne, spektakle teatralne czy festiwale kulinarne, jak Ogólnopolski Festiwal Dobrego Smaku.

Dla kogo to miejsce

Stary Rynek to atrakcja uniwersalna. Rodziny z dziećmi przychodzą zobaczyć koziołki i pospacerować między kolorowymi kamienicami. Miłośnicy historii mogą spędzić kilka godzin w muzeach. Młodzież i turyści przesiadują w licznych kawiarniach i restauracjach – wybór jest spory, od tradycyjnej kuchni wielkopolskiej po międzynarodowe menu.

Miejsce działa też jako punkt orientacyjny podczas zwiedzania Poznania. Stąd łatwo dotrzeć do innych atrakcji Starego Miasta – wszystko jest w zasięgu spaceru.

Informacje praktyczne – jak zwiedzać Stary Rynek

Dostęp do placu: Stary Rynek jest dostępny bezpłatnie przez całą dobę. Można spacerować, robić zdjęcia i podziwiać architekturę bez żadnych ograniczeń.

Muzeum Historii Miasta Poznania w Ratuszu:
Godziny otwarcia: wtorek 11:00-17:00, środa-piątek 9:00-15:00, sobota-niedziela 11:00-18:00 (poniedziałki zamknięte).
Bilety: normalny około 11 zł, ulgowy około 7 zł. W soboty wstęp bezpłatny.

Koziołki: Występują codziennie o godzinie 12:00. Warto przyjść kilka minut wcześniej, żeby zająć dobre miejsce do zdjęć.

Centrum Informacji Turystycznej: Znajduje się przy Starym Rynku 59/60, telefon: +48 61 852 61 56, e-mail: [email protected]. Można tam dostać mapy, foldery i porady dotyczące zwiedzania miasta.

Jak dojechać: Stary Rynek leży w centrum Poznania, w dzielnicy Stare Miasto. Najłatwiej dojechać tramwajem (linie 2, 5, 9, 13, 16 – przystanek Masztalarskiej lub Most Teatralny) albo autobusem. Z dworca PKP Poznań Główny to około 15 minut spacerem lub kilka przystanków komunikacją miejską. Dla kierowców – parking w centrum jest płatny i trudny do znalezienia, lepiej zostawić auto na parkingu P+R i dojechać tramwajem.

Ile czasu przeznaczyć: Sam spacer po rynku i obejrzenie koziołków to około 30-45 minut. Jeśli chcesz zwiedzić ratusz i jedno-dwa muzea, zaplanuj 2-3 godziny. A jeśli dodatkowo usiądziesz w kawiarni i pospacer ujesz po okolicznych uliczkach, spokojnie możesz spędzić tu pół dnia.

Najlepszy czas na wizytę: Plac wygląda pięknie o każdej porze roku. Latem jest najwięcej życia, ale też tłumów turystów. Zimą świąteczne iluminacje tworzą magiczny klimat. Jeśli zależy ci na spokojniejszym zwiedzaniu, przyjdź rano przed 10:00 lub późnym popołudniem.